Nghề nuôi yến đã có lịch sử phát triển hơn 100 năm và đang trở thành một trong những ngành công nghiệp phát triển khá mạnh tại Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Mặc dù Việt Nam có môi trường tự nhiên thuận lợi cho yến sinh sống, nhưng ngành nuôi yến chỉ mới phát triển trong những năm gần đây.

 

Yến thiên nhiên là loại chim yến hàng có tên khoa học là Aerodramus Fuciphagus phân loài Germani. Yến thường làm tổ trong các hang động tự nhiên trên các đảo giữa biển. Nhờ vào nguồn gốc địa hóa, thành phần hóa học, khoáng vật phong phú tại những vách đá cheo leo hiểm trở và sóng vỗ quanh năm dưới chân hang núi đã tạo nên giá trị dinh dưỡng đặc biệt cao và mùi vị đặc trưng của tổ yến thiên nhiên.

 

Bản chất chim Yến là loại chim hoang dã. Thức ăn ưa thích của chim yến là côn trùng, đặc biệt là loại côn trùng có cánh mỏng. Trước đây chim yến chỉ sống trong hang động, vách núi, nhưng những người thợ khai thác đã săn lùng quá ráo riết và không biết giữ gìn, cộng với sự tấn công của các loài chim kẻ thù như chim cắt, chim ưng, cú mèo, và kể cả con người khai thác quá triệt để…đã làm cho chim yến ở các hang trên đảo ngày càng ít và có một số loại gần như tuyệt chủng.

 

Nhân rộng đàn chim yến không chỉ bảo vệ sự tồn tại của giống loại này mà còn tăng sản lượng tổ yến khai thác và bảo vệ môi trường sống của con người. Từ đó xuất hiện nghề nuôi chim yến trong nhà.

 

Nuôi yến trong nhà
 

Các nước Malasia, Indonesia đã phát triển nuôi chim yến công nghiệp theo quy trình công nghệ cao là một quy trình khép kín từ  ấp trứng, cho ăn, nuôi côn trùng tạo thức ăn cho Yến, tập bay, cho đến khi Yến làm tổ, khai thác đóng gói và cuối cùng là đưa sản phẩm yến sào ra thị trường. Để làm được tất cả các quy trình trên, các chuyên gia phải nghiên cứu khả thi về điều kiện sinh thái, điều kiện bên trong và điều kiện bên ngoài.

 

Điều kiện bên ngoài là địa điểm phải nằm trên đường chim bay. Địa điểm phù hợp quyết định yếu tố thành công là 90%. Tuy nhiên có khu vực nuôi chim yến nằm trên đường chim bay nhưng lại không có chim yến vì có khả năng chim yến thay đổi hướng tìm thức ăn.

 

Điều kiện bên trong cần phải có đầy đủ các trang thiết bị đáp ứng yêu cầu sinh lý sinh thái của chim yến và đảm bảo đạt điều kiện về nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng, độ sáng tối…..

 

Phương pháp nuôi chim yến theo mô hình công nghiệp là áp dụng kỹ thuật nhân giống, phát triển bầy đàn chim yến bằng cách ấp trứng trong phòng thí nghiệm và nuôi chim con bằng nhân công theo quy trình khép kín với kỹ thuật và công nghệ cao. Sau 60 ngày nuôi bằng biện pháp nhân công, chim con sẽ hòa nhập vào đàn chim trưởng thành được chiêu dụ từ thiên nhiên. Tại thời điểm này, chim yến sẽ tự tìm thức ăn là sâu trong thiên nhiên. Chim yến sẽ tự quay về tổ để xây tổ theo bản năng.

 

Nghề nuôi yến không chỉ có lợi ích về môi trường vì thức ăn của chúng là các loại sâu bọ, côn trùng gây hại cho sản xuất nông nghiệp, mà còn  tạo điều kiện phát triển du lịch sinh thái nữa.

Hiện nay trên thế giới có khoảng 96 đến 100 loài chim yến. Riêng chim yến cho tổ "yến sào" ăn được khoảng 16 loài. Ở Việt Nam, chim yến làm tổ ở các đảo trong vịnh Hạ Long, Quảng Bình, Ðà Nẵng (cù lao Chàm), Quảng Ngãi (Sa Huỳnh), Bình Ðịnh (bán đảo Phương Mai), Khánh Hoà, Nha trang, Phan  Rang, Kiên Giang và Vũng Tàu, Côn Ðảoòn Khoai, Hòn Nghệ, Phú Quốc, ...Các Quận nội ngoại thành thuộc TP. Hồ Chí Minh - đặc biệt là ở Cần Giờ có rất nhiều "phố nuôi chim yến" là nơi xuất phát phong trào nuôi yến tại TP. Hồ Chí Minh, Bình Thuận, Nha trang, Phan Thiết, Gò Công - Đồng ThápSóc TrăngBạc liêuRạch Giá-Kiên GiangĐồng Tháp,Cần Thơ, Tiền Giang, Long An, Cần Giờ, Bình PhướcBà Rịa, Vũng Tàu, Long Thành, Cà MauĐịnh Quán-Đồng Nai, Bảo Lộc, Biên Hòa, Cần Đước, Cần Giuộc, Trà VinhBến TreLong XuyênTây Ninh, Củ Chi,Campuchia, La Ngà – Đồng Nai, Dầu Tiếng – Bình Dương, Sông Đốc – Cà MauĐà Nẵng, Tuy Hòa-Phú Yên, Đồng Xoài-Bình Phước, Thanh Hóa, Hải Phòng, Bảo Lộc, Kon Tum, Buôn Mê Thuộc, Gia Lai, Đak Lak, Đak Nông,Nuôi yến ở Miền Bắc ... ước tính số lượng chim yến lên đến hàng triệu con. Nhưng chỉ có 2 loại yến đem lại giá trị kinh tế cao là yến tổ trắng(Aerodramus Fuciphagus) và yến hàng (Aerodramus Germanicus). Trong đó , yến hàng (Aerodramus Germanicus) là loài được nuôi phổ biến.

Các khu vực có yến sinh sống

Loại tổ yến này được bán trên thị trường  và được gọi là yến Đảo.

Điều kiện tự nhiên ở VN phù hợp để phát triển nghề nuôi chim yến trong nhà. Chim yến làm tổ trong nhà có tên khoa học Aerodramus Fuciphagus Amechanus, là loài có kích thước nhỏ, có lông màu đen, cánh dài, nhọn, đuôi ngắn.