Chim Yến (Yến hàng) là loài chim có thể dùng để đấu tranh sinh học với nhiều loại côn trùng có hại cho sức khỏe con người, cây trồng và gia súc. Việc phát triển ngành công nghiệp nuôi chim yến là rất có lợi cho môi trường. Sản phẩm Yến Sào (Tổ Yến) là vị thuốc cổ truyền có nhiều giá trị, chữa được nhiều bệnh và được chế biến thành rất nhiều món ăn bổ dưỡng trên thị trường; nuôi Yến là ngành công nghiệp siêu lợi nhuận mang lại hàng triệu USD cho nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á.

 

     Nước ta là nước có khí hậu thuận lợi và rất thích hợp cho việc phát triển nuôi chim Yến và hiện nay cũng có nhiều mô hình nuôi chim Yến thành công ở nhiều tỉnh thành:Các Quận nội ngoại thành thuộc TP. Hồ Chí Minh - đặc biệt là ở Cần Giờ có rất nhiều "phố nuôi chim yến" là nơi xuất phát phong trào nuôi yến tại TP. Hồ Chí Minh, . Ngoài ra, các tỉnh từ Hải Phòng, Thanh Hóa vào Cà Mau đều có mô hình nuôi chim yến trong nhà, như: Nuôi yến ở Bình Thuận, Nha Trang, Phan Thiết, Gò Công - Đồng ThápSóc TrăngBạc liêuRạch Giá-Kiên GiangĐồng Tháp,Cần Thơ, Tiền Giang, Long An, Cần Giờ, Bình PhướcBà Rịa, Vũng Tàu, Long Thành, Cà MauĐịnh Quán-Đồng Nai, Bảo Lộc, Biên Hòa, Cần Đước, Cần Giuộc, Trà VinhBến TreLong XuyênTây Ninh, Củ Chi,Campuchia, La Ngà – Đồng Nai, Dầu Tiếng – Bình Dương, Sông Đốc – Cà MauĐà Nẵng, Tuy Hòa-Phú Yên, Đồng Xoài-Bình Phước, Thanh Hóa, Hải Phòng, Bảo Lộc, Kon Tum, Buôn Mê Thuộc, Gia Lai, Đak Lak, Đak Nông,Nuôi yến ở Miền Bắc , nuôi yến Huế và các vùng gần Thành Phố Huế,... Tuy nhiên, ngành nuôi chim Yến còn mang tính chất nhỏ lẻ và khác xa với nuôi yến ở Malaysia, nuôi yến ở Indonesia, nuôi yến ở Thái Lan. Nhưng có một điều không thể phủ nhận được giá trị kinh tế mà ngành này mang lại là rất cao, giúp nhiều nông dân làm giàu và đổi đời ngay trên mảnh đất của mình.

 Chim yến

I>Thực trạng & triển vọng nghề nuôi chim yến tại TP.HCM

          TP.HCM là một trong những địa bàn lớn có chim Yến sinh sống tập trung. Hiện nay, rải khắp các quận huyện đều có những mô hình nhà nuôi chim Yến, nhất là các quận ở ngoại thành như: Q.Bình Thạnh, Q.Gò Vấp, Q.12, Q.Thủ Đức, Q.9, Huyện Bình Chánh, Huyện Hóc Môn, Huyện Cần Giờ… Và đặc biệt thời gian gần đây số lượng nhà nuôi chim yến ở TP.HCM tăng lên một cách “đột biến”. Riêng huyện Cần Giờ hiện nay phong trào nuôi chim Yến phát triển rất mạnh và đang đứng đầu trong toàn thành phố cả về quy mô và sản lượng.

          Trong khi nhiều người lùng mua đất nền ở Huyện Cần Giờ để đầu tư nuôi chim Yến thì tại nội đô Sài Gòn cũng có nhiều hộ gia đình đầu tư kinh doanh mô hình này. Họ cải tạo lại nhà đang ở, kho, xưởng hoặc xây nhà mới với phần trên thiết kế nuôi chim Yến và phần dưới để ở. Hiện giá thu gom tổ yến trên thị trường 1.500-2.000 USD/ 1kg. Chính vì món lợi không nhỏ này mà đã không ít người đổ sô xây dựng nhà yến với hy vọng “kiếm được lộc trời”.

Một số ngôi nhà nuôi chim yến ở Huyện Cần Giờ

 

Mô hình nhà ở nuôi chim yến ở Q.12

  

Mô hình nuôi Yến ở Q.Bình Thạnh                Mô hình nuôi Yến cải tạo từ nhà kho

 

 

Nhà nuôi yến đường D2 Bình Thạnh

 

Hình ảnh chim yên vô nhà làm tổ

 Trước sự hăng hái tự phát của nhiều người, những chuyên gia nuôi Yến trong thành phố đã cảnh báo: “Không phải ngôi nhà gọi Yến nào cũng thành công. Và tiền đầu tư cho một ngôi nhà yến từ một tỷ tới vài tỷ đồng. Nếu Yến không vào ở thì không ít người cũng lâm vào tình trạng “ngồi trên đống lửa” và thậm chí còn lâm vào tình trạng nợ nần.

Tỷ lệ nuôi Yến trong nhà thành công của các nước trong khu vực:

Philipines : 85%

Indonesia:  60%

Mã Lai: 60%

Thái Lan: 70

ViệtNam: chưa thống kê chính xác

Yếu tố đầu tiên cần xét khi quyết định xây dựng trại Yến trong nhà là phải quan sát dân số Yến trong khu vực, kỹ thuật dẫn dụ, kỹ thuật thu hoạch và phương pháp bảo quản.

 Ngành nuôi Yến trong Sài Gòn phát triển “đột biến” trong thời gian gần đây, đã kéo theo nhiều khu đất ven đô tăng giá lên gấp nhiều lần. Bên cạnh đó là các dịch vụ cung ứng vốn, các công ty tư vấn và cung cấp các thiết bị nuôi Yến cũng tranh thủ vào cuộc nhằm thu lợi.

 

          Một số công ty nuôi Yến Sào đã chủ động trong việc tạo nguồn Yến giống

 

         Hiện nay nuôi yến trong nhà tại TP.HCM chủ yếu vẫn là phương pháp gọi yến thiên nhiên vào nhà. Biện pháp để nhân giống đàn Yến bằng việc cho ấp trứng nở con vẫn chưa thực sự hiệu quả.

 

                                                  Thiết bị theo dõi Yến vào làm tổ

 

Vì vậy yếu tố kỹ thuật là rất quan trọng trong việc dẫn dụ Yến vào để làm tổ trong nhà tại TP.HCM.

 
   

 


                                                                           Gió

-     Nhiệt độ trong nhà yến :                                                      28         30oC                           

 

                                                                        Cách nhiệt                           

 
   

 


                                                                          Phun sương

-    Ẩm độ:                                                                                               80         90

                                                                         Dụng cụ chứa nước   

 

 

 

Cách đặt những chậu nước trong nhà Yến để tăng độ ẩm

 

-    Ánh sáng                                                  0,02         0,2 Lux

-    Loa gọi: ở ngoài lớn trong nhỏ (công suất và âm lượng)

 Sáng 5h30        8h, trưa13h         15h, chiều 16h        19h, ban đêm 20h        5h sáng   

-    Mùi:  Phân chim Yến, trứng lộn, khóm (dứa), hóa chất.                                                                               

-    Kèo: Bằng gỗ thông được xử lý mùi.

-    Cửa chim vào: Hướng Đông - Đông Nam tốt nhất, tránh hướng Tây.                                                                         

 

 

Cửa một mô hình nhà Yến được thiết kế theo hường Đông và Đông Nam

 

-     Hạn chế vào nhà Yến (kiểm tra lúc chim ra ngoài 8h        16h).

-     Kiểm tra và tiêu diệt kẻ thù của chim như: chuột, mèo, ong vò vẽ, dơi, gián, nhện, chim cú mèo, diều hâu, kiến, mối.

-     Từ 6 đến 12 tháng đầu nên hạn chế thu hoạch. Thường thì nhà Yến có từ 50-200 tổ người ta mới bắt đầu thu hoạch.

 

          Để bảo đảm đàn chim Yến phát triển nhanh và mang lại hiệu quả cao thì bản thân người đầu tư phải vận dụng kinh nghiệm của các nước trong khu vực và các doanh nghiệp đã nuôi thành công ở trong nước. Phải đảm bảo các điều kiện sinh học, hóa học, khí hậu, vật lý với các trang thiết bị điều khiển tự động bảo đảm tối ưu cho chim Yến đến và làm tổ. Thu hoạch tổ yến hợp lý và giải quyết kịp thời các vấn đề dịch hại. Các nhà khoa học cần nghiên cứu chuyên sâu về quy trình công nghiệp sản xuất nhộng của các loại ruồi dấm để làm thức ăn cho chim và trồng một số loài thực vật có mùi thu hút côn trùng, để hổ trợ thức ăn cho chim Yến. Và cần nghiên cứu sâu hơn về quy mô quần thể chim yến cần thích ứng cho từng khu vực. Lãnh đạo TP.HCM cần quy hoạch chính sách khuyến khích phát triển nuôi chim yến tại TP.HCM bởi ngành công nghiệp nuôi chim Yến vừa có nguồn lợi kinh tế cao vừa khống chế các bệnh dịch gây hại cho mùa màng vừa tạo sinh động cho Thành Phố khi đàn chim yến bay lượn trên bầu trời, một hình ảnh thân thiện và ấm áp.

 

Kỹ sư - Nghệ nhân 

Trần Thuận